گرمایش جهانی” و “تغییرات اقلیمی” واژه‌­های متفاوتی اما مرتبطی هستن که در سالهای اخیر به گوش ما زیاد برخورد کرده. با یه جستجوی ساده در گوگل به بیش از یک میلیارد نتیجه بر می­خوریم که ثابت می­کنن عبارتهایی که تا ۳۰ سال پیش برای مردم عادی ناشناخته بودن، حالا در زبان ملت‌های مختلف بطور کامل جا افتادن. با این وجود، گرمایش زمین و تغییرات اقلیمی واژگانی هستن که اغلب با هم اشتباه گرفته میشن، به درستی درک نمیشن یا حتی به غلط به جای هم بکار میرن. در یک کلام، گرمایش جهانی در مورد افزایش دمای سطحی در سیاره ما توضیح میده که تا حد بسیار زیادی بخاطر وجود گازهای گلخانه‌­ای زیادیه در جو زمین هست. این تنها یکی از جنبه­‌های تغییر اقلیمه که بر تغییرات درازمدت در آب و هوای منطقه‌‍­ای یا جهانی، به ویژه در بارندگی، باد و دما تأثیر میذاره. چون این دو فرایند با هم مرتبطن و حتی یکی در اثر اون یکی دیگه بوجود میاد، پس تعجبی نداره که چرا مردم تفاوت بین تغییرات اقلیمی و گرمایش جهانی رو نفهمن. در این مقاله از سایت دیفرتو، قراره شما رو با تفاوت بین گرمایش جهانی و تغییرات اقلیمی آب و هوا آشنا کنیم.

گرمایش جهانی (global warming) چیه؟

واژه گرمایش جهانی در ابتدا در دهه ۸۰ میلادی در رسانه‌­ها مطرح شد و یک دهه یا بیشتر هم حرف اون مطرح بود. علت این اطلاع‌رسانی‌ها، افزایش آگاهی علمی از آسیب آلاینده­‌هایی بود که بر لایه اوزون زمین وارد می­‌کردن. به ویژه کلروفلوئوروکربن­ها (CFCs) که معمولاً در ذرات معلق در هوا و مواد سرمازا استفاده میشدن.

در طول روز برخورد اشعه­‌ها از خورشید، زمین رو گرم می­کنن. تو شب، این انرژی به فضا برمیگرده که از نظر تئوری سبب سرد شدن سیاره و حفظ حرارت در سطح خوبی میشه.

با این وجود، گازهای گلخانه‌­ای موجود در جو مثل دی‌­اکسید­کربن، متان و کلروفلوئوروکربن­ها باعث میشن گرمای تابش شده از سطح زمین، پس زده بشن و در واقع یک سپر گازی اطراف زمین بسازن که نمیذاره گرمای گرفته شده خورشید از زمین فرار کنه.

افزایش گازهای گلخانه‌ای برای چند دهه در جو، همراه با عواملی مثل مدار زمین و تغییر در انرژی خروجی خورشید، تا حد زیادی باعث نگه­داشتن گرما در سطح زمین شده و دمای زمین رو بالا برده.

اداره ملی اقیانوسی و جوی آمریکا میگه از سال ۱۸۸۰، میانگین دمای سطح زمین حدود ۰.۹۵ درجه سلسیوس (۱.۷۱ درجه فارنهایت) افزایش پیدا کرده. ممکنه این مقدار افزایش ناچیز به نظر بیاد اما اثرات همین مقدار کم هم میتونه شدید باشه بویژه برای اقلیم زمین.

تغییرات اقلیمی (climate change) چیه؟

تفاوتهای بین تغییرات اقلیمی و گرمایش جهانی تا حدی معمولاً اشتباه گرفته میشه چون افزایش دما بطور مستقیم باعث تغییراتی در اقلیم میشه (اغلب در شرایط آب و هوایی شدید دیده میشه). در حالی که آب و هوا شرایط ویژه­‌ای از جو رو در یک نقطه زمانی ویژه نشون میده (مثلاً برای تشریح آب و هوای یک صبح دوشنبه به صورت “ابری با باران خفیف”)، اقلیم، شرایط جو رو برای مدت زمان طولانی بیان میکنه، مثلاً برای بیش از ۳۰ سال.

اثرات تغییرات اقلیمی

اثرات تغییرات اقلیمی میتونه فاجعه‌بار باشه

آب و هوا به سرعت، گاهی در عرض چند ساعت، تغییر می­کنه اما الگوهای اقلیمی تا دهه­‌ها موندگاری دارن. در نتیجه، تغییرات اقلیمی به آرامی تغییر می­کنن و برای درک دقیقتر اونها، روندهای درازمدتتر رو باید در نظر داشت.

پیشنهاد مطالعه »»  تفاوت فیل و ماموت چیه؟

مسائل اقلیمی، هم بصورت منطقه­‌ای هستن و هم جهانی. برای ایجاد تغییرات اقلیمی، باید یکی از نشونه­‌های اقلیمی مثل بارش، باد یا دما در دوره طولانی در یک مکان خاص تغییر کنه، حالا این در یک منطقه از زمین باشه یا در کل سیاره.

بعنوان مثال، افزایش طولانی در مقدار بارش برای دهه‌­ها در منطقه‌­ای در استرالیا که قبلاً خشک بود رو می­تونیم تغییر اقلیم حساب کنیم، حتی اگر اقلیم در بخشهای دیگه جهان پایدار باشه.

مخالفان تغییر اقلیم معتقدن که اقلیم بطور مداوم تغییر می­کنه و از نظر تاریخی، زمین تغییرات شدید آب و هوایی رو در زمانهای گذشته تجربه کرده. تا حدی شاید این حرف درست باشه: تغییرات اقلیم به دلایل زیادی رخ میده که بعضی از اونها کلاً طبیعی و غیر قابل پیش­بینی هستن مثل حرکت صفحات تکتونیکی (tectonic) زمین یا فعالیت آتشفشانی.

گرمایش جهانی باعث اثرات جانبی زیادی از بابت تغییر اقلیم ما میشه. آب شدن یخها در قطب، طوفانهای گرمسیری متناوب و بسیار شدید و بالاتر از دماهای میانگین در روزهای تابستانی اروپا و دوره­‌های طولانی خشکسالی در کشورهای در حال توسعه ،همگی می­تونن به افزایش دمای سطح زمین مربوط باشن.

در حالی که دلایل طبیعی رو میتونیم برای تغییر اقلیم مقصر بدونیم اما دانشمندان به تازگی به این نتیجه رسیدن که فعالیت انسانی هم در ۱۷۰ سال گذشته در گرمایش جهانی نقش داشته.

تغییرات اقلیمی که شبیه هیچ پدیده دیگه‌­ای نیست.

سیاره ما در گذشته تغییر اقلیم رو تجربه کرده: میانگین دمای زمین در طی ۴.۵۴ میلیارد سال تاریخ خودش در نوسان بوده. زمین دوره‌ای سرد طولانی (عصر یخبندان) و دوره­‌های طولانی میان‌یخچالی رو در چرخه­‌های ۱۰۰ هزار ساله برای حداقل چند میلیون سال گذشته تجربه کرده.

دوره‌های گرمایش قبلی با افزایش کم میزان نور خورشیدی که به سطح زمین رسید، آغاز شد و بعد با آزاد ­شدن زیاد دی‌­اکسید کربن از اقیانوسها در اثر گرم شدن اونها (مثل گازی که از یک نوشابه گرم خارج می­شه) تقویت شد.

تاریخچه تغییرات اقلیمی در قطب جنوب

افزایش و کاهش دمای جهانی در طول دوره­‌های یخبندان طبیعی در ۸۰۰ هزار سال پیش که در اوایل قرن بیستم به پایان می­رسه. نمودار NOAA Climate.gov تهیه شده توسط فیونا مارتین (Fiona Martin)، بر اساس داده های مغزه یخی EPICA Dome C که توسط برنامه دیرینه‌اقلیم‌شناسی در مرکز ملی اطلاعات محیطی NOAA ارائه شده است.

 

پیشنهاد مطالعه »»  تفاوت تمساح و کروکودیل چیه؟

امروزه گرمایش جهانی تا حد بسیار زیادی بدلیل افزایش گازهای به دام افتاده حاصل از گرماییه که بشر با سوزوندن سوختهای فسیلی وارد جو می­کنه. در واقع، در پنج دهه گذشته، عوامل طبیعی (نیروی خورشیدی و آتشفشانها) دمای سطح زمین رو به مقدار بسیار کمی سرد کردن.

همچنین گرمایش جهانی از نظر سرعت اون با گرمایشهای گذشته متفاوته. به نظر میرسه افزایش فعلی میانگین دمای جهانی بسیار سریعتر از هر زمان دیگه­‌ای باشه چون شهرنشینی و کشاورزی نوین در ۱۱ هزار سال گذشته توسعه پیدا کرده و احتمالاً سریعتر از هر دوره گرمایش میان­‌یخچالی در میلیونها سال گذشته بوده.

دمای 1700 سال گذشته زمین

دما در حدود ۲۰۰۰ سال گذشته در مقایسه با میانگین سالهای ۱۹۶۱ تا ۱۹۹۰ بر اساس داده‌های بدست آمده از شواهد (حلقه‌های درختان، مغزه­‌های یخی، مرجان‌ها) و داده‌های بدست آمده از دماسنج­های نوین مقایسه شدن. در دو هزاره گذشته، آب و هوا گرم و سرد شده اما به نظر می­رسه هیچ دوره گرمایش قبلی به اندازه گرمایش جهانی اخیر بزرگ و ناگهانی نبوده. نمودار NOAA Climate.gov توسط فیونا مارتین ارائه شده و از شکل ۳۴.۵ گزارش ارزیابی ملی آب و هوا که بر اساس داده‌­های مان (Mann) و همکاران (۲۰۰۸) تهیه و برداشت شده.

شناخت جدید به واژه‌­های جدید نیاز داره

صرف نظر از اینکه بگیم که تغییرات اقلیمی همگی عواقب گرمایش جهانیه یا خود گرمایش جهانی یکی از نشونه‌­های تغییر اقلیم دست بشر هست، در اصل داریم در مورد یکجور پدیده­‌ای صحبت می­کنیم: افزایش انرژی گرمایی تو سیستم زمین. حالا چرا ما دو راه واسه تشریح چیزی داریم که در اصل یک چیزه؟

به نظر تاریخدان اسپنسر وارت (Spencer Weart)، استفاده از بیش از یک واژه برای توضیح جنبه­‌های یکجور پدیده‌­ای، مراحل پیشرفت در شناخت دانشمندان رو از اون مسأله نشون میده.

در اواخر دهه ۱۸۰۰، دانشمندان معتقد بودن که صنعتی­ شدن که ناشی از احتراق سوختهای فسیلی بود، پتانسیل تغییر اقلیم رو داشت. هر چند برای دهه­‌ها، اونا مطمئن نبودن که آیا سرمایش (بدلیل بازتاب نور خورشید از آلودگی) یا گرمایش (بدلیل گازهای گلخانه‌­ای) غالبه.

در اواسط دهه ۱۹۷۰، شواهد بیشتر و بیشتری نشون داد که گرمایش غالبه و این موضوع بر خلاف هر نوع نظر قبلی در مورد ایجاد دوره گرمایش در اثر عامل طبیعی بود. واژه “گرمایش جهانی” پدید اومد تا در مورد موضوعی که همه  از نظر علمی بهش اعتقاد داشتن رو توضیح بده.

تغییر روند دما

تغییر دما (درجه بر قرن) از ۱۹۰۰ تا ۲۰۱۴. مناطق خاکستری رنگ نشون‌دهنده مناطقیه که داده کافی برای تعیین روند درازمدت وجود نداره. نقشه NOAA Climate.gov، بر اساس داده‌­های NOAAGlobalTemp از مرکز ملی اطلاعات محیطی NOAA

اما با گذشت دهه­‌ها، دانشمندان آگاهتر شدن که گرمایش جهانی تنها در اثر گرمای جذب شده اضافی ناشی از گازهای گلخانه‌­ای نیست. تغییرات دیگه مثل بالا آمدن سطح آب دریاها، تشدید چرخه آب، فشار بر گیاهان و جانوران احتمالاً اثر خیلی مهمتری در زندگی روزانه و اقتصاد ما داشتن. در دهه ۱۹۹۰، دانشمندان خیلی از عبارت “تغییرات اقلیمی انسان­زاد (human-caused climate change)” برای توضیح در مورد چالشهایی که زمین با اونا روبرو است استفاده کردن.

واسه اینکه تفاوت بین تغییر اقلیم و گرمایش جهانی رو خلاصه کنیم باید بگیم که گرمایش جهانی (افزایش میانگین دمایی سطح زمین بدلیل وجود گازها در جو) دلیل اصلی تغییر اقلیم زمین هست.  اگر گرم شدن کره زمین علت اون باشه، تغییر اقلیم معلول اونه که بصورت نوسانات طولانی مدتی در الگوهای آب و هوا در طی دهه‌­ها، در مقیاس منطقه‌ای یا جهانی خودش رو نشون میده.

مشکل گرمایش جهانی نباید دست کم گرفته بشه چون اثرات بالقوه فاجعه­‌باری در اقلیمهای جهانی داره و معیشت و زندگی درازمدت جوامع رو در سرتاسر کره ما به خطر می­اندازه.

به نظر شما فرق گرمایش جهانی و تغییرات اقلیمی که در این مقاله توضیح داده شد، درست بوده؟

اگر شما اطلاعات بیشتری از تفاوت بین گرمایش جهانی و تغییرات اقلیمی می‌دونید یا فکر می‌کنید تعریف دقیقتری وجود داره، حتما در بخش نظرات، برای ما ارسال کنید تا مقاله رو اصلاح و تکمیل کنیم.

منابع:

۵/۵ - (۴ امتیاز)